Bazı parazitler, ev sahiplerinin davranışlarını kendi avantajlarına göre manipüle edebilirler. Yaşam döngüsü içerisinde beyin kontrolü olan bir parazitin ve talihsiz karıncanın ölüm yürüyüşüne göz atmak ister misiniz?

Bilim insanları kısa süre önce bu ”beyin kontrol eden” parazitleri (Dicrocoelium dendriticum) talihsiz bir karınca kafasının içinde gösteren ilk görüntüleri yakaladılar. Araştırma parazitin manipülasyon ve davranış sırlarını açığa çıkarmaya yeni bakış açıları getirdi.

D. dendriticum (kum kelebeği) ülkemizde ve dünyanın birçok yerinde görülür. Yumurta olarak geyik, sığır ya da koyun gibi otlayan hayvanların dışkısında yaşarlar. Enfekte dışkılar salyangozlar tarafından yenildikten sonra larva haline dönüşür ve sümüksel yumaklar halinde atılır. Bu sümüksel yumaklar karıncalar tarafından alınır ve yuvalarına taşınır. Karıncalar bu sümüksel yumakları yer. Bu nedenle tüm karınca kolonisi larvalarla enfekte olabilir. Larvalar karıncanın vücut boşluğuna girdiğinde çoğu karın boşluğunda kistlenir. Birkaçı beyin görevini yapan subözofagial gangliyona gider.

Parazitin kontrolü altına giren zombiye dönüşmüş karıncalar anormal davranışlar gösterirler ve ölüm yürüyüşü başlar. Karıncaların genellikle yuvalarına geri döndükleri zaman dilimi boyunca (akşam serinliği çökünce) otların tepesine tırmanır çene kasları istem dışı kasılır ve üzerinde bulunduğu otu bırakamaz, bütün gece o şekilde kalır. Sabahın ilk saatleriyle birlikte hayvanlar otlarla birlikte enfekte karıncaları yiyerek enfeksiyona yakalanırlar. Dışkıyla tekrar saçılırlar ve döngü yeniden başlar.

Yıllar boyunca biyologlar D. dendriticum ile karıncalar arasındaki ilişkiden etkilendi, fakat parazitlerin karınca davranışını nasıl manipüle ettiği sır olarak kaldı. Çünkü şu ana kadar parazit ile karınca beyni arasındaki fiziksel ilişkiyi göremedik. Fakat bu bilim insanları mikro-bilgisayarlı tomografi (mikro-BT) denilen bir teknik kullanarak enfekte karıncaların kafa ve vücutlarına baktığında değişti.

Bu taramalarla bir karıncanın beyninin kontrolü için jokeylik yapan üç kadar parazitin olabileceği gösterildi, ancak sadece biri beyin ile fiziksel temasa geçebiliyor. Parazitler beynin hareket ve mandibula (çene) kontrolü ile ilgili bölümü hedef alıyorlar. Beynin bu bölgesini ele geçirme, parazitin karınca ölüm yürüyüşünü ve otlara kilitlenmesini sağlıyor.

Kaynaklar ve İleri Okuma:
0 0 vote
Article Rating
Subscribe
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments