Son günlerin popüler gündem konularından biri de yapay zekâ. Kimileri, ki içerisinde Stephen Hawking ve Elon Musk da var, yapay zekanın insanlığa gelecekte zarar verebileceğini, kimileri ise insan hayatını kolaylaştıran muazzam bir gelişme olduğunu söylüyor. McKinsey Global Institute tarafından yayımlanan raporda ise bugünün işlerinin yarısının 2055 yılında robotlar tarafından yapılacağı belirtiliyor. Peki, eğitim bu listenin içerisinde mi? İleride öğretmenlik mesleğini robotlar mı yapıyor olacak? Her şeyi bilgisayarlar yaparsa insanlar ne yapacak? Tüm bu sorular hala tartışılmakta. Biz ise bu yazıda yapay zekânın ne olduğunu, eğitimdeki yerini, neler yapamayacağını ve öğrencilerin yapay zekâ ile ilgili düşüncelerini konu edineceğiz.

Peki Nedir Bu Yapay Zeka?

Faruk Eczacıbaşı, Daha Yeni Başlıyor isimli kitabında yapay zekayı “Bilgisayar programlarına öğrenme ve anlama yeteneğinin verilmesi” olarak tanımlıyor. Ve 1956 yılının yaz ayında Darthmouth Üniversitesi’nde bir araya gelen bir grup araştırmacının yapay bir düşünen makine geliştirmeyi istemesiyle her şeyin başladığını ifade ediyor. Ayrıca henüz emekleme düzeyinde olan yapay zeka araştırmalarının en önemli çalışma alanının insan beyni ve sinir sistemi olduğunu da belirtiyor. Bu alanlarda sağlanan her gelişmenin yapay zekâyı da etkileyeceği aşikar. Bunun sonunun nereye gittiği ise uzmanları huzursuz eden bilinmezliklerle dolu.

Tüm bu bilinmezlikleri bir kenara koyalım ve düşünelim. Yapay zekânın eğitimdeki yeri nedir?

Yapay zekanın “zeka” ve “öğrenme” kısmının henüz insanların olduğu noktaya gelemediği bir gerçek. Fakat yapay zekanın öğrenebildiği, kendini geliştirebildiği, bir çok uygulama ile özel deneyim oluşturabildiği de bir gerçek. Bu becerilere sahip olması, eğitim alanında da kullanılmasını anlamlı kılıyor. Eğitimde yapay zekanın yapabilecekleri ise şöyle listelenebilir:

  1. Eğitimdeki temel etkinlikleri (ölçme-değerlendirme gibi) otomatikleştirebilir.
  2. Öğrenci ihtiyaçlarına yönelik eğitim yazılımları oluşturulabilir.
  3. Ders anlatımı esnasında öğrencide oluşan eksik öğrenmelere yönelik geri bildirim verebilir.
  4. Yapay zekâlardan oluşan öğretici kadrosu, öğrencilerin öğrenmelerine ek katkı sağlayabilir.
  5. Yapay zekâ yazılımlı programlar öğrenci ve öğretmenlere etkili dönüt verebilir.
  6. Bilgiyi nasıl edindiğimiz ve bilgiyle nasıl etkileşime geçtiğimiz değişebilir.
  7. Öğretmenin rolü değişebilir.
  8. Deneme-yanılma yönteminin korkutuculuğunu azaltabilir.
  9. Yapay zeka yeni bilgilerin edinilmesiyle öğrencilerin ihtiyaçları doğrultusunda kendini güncelleyebilir.
  10. Öğrencilerin nerede öğreneceğini, kimden öğreneceğini ve temel becerileri nasıl kazanacağını da değiştirebilir.
Bu gelişmeler etkileyici… Ama yapay zekâ her şeyi yapabilir mi? Eğitim sürecinde yapamayacağı şeyler nelerdir?

Gözlemleme ve taklit etme insanın öğrenme sürecindeki en temel unsurlardandır. Sınıftaki öğretmen, alanının uzmanı olmasıyla, yetenekleri ve değerleriyle birlikte öğrenci için etkili bir model oluşturmakta ve taklit edilebilirliği sağlamaktadır. Yapay zekâ, henüz etkili bir model olacak düzeyde değildir.

Öğretmenin ilham verici olması, empati yeteneği ve sezgileri yapay zekanın henüz ulaşabildiği bir noktada değildir. Ayrıca öğretmeninin robot olması öğrenci için gerginlik oluşturabilir.

Öğretmen öğrenciye baktığında yüzünden, beden dilinden, görünüşünden vs. bir anlam çıkararak öğrencinin içerisinde olduğu durumu öngörebilir. Bir çıkarımda bulunarak öğrenciyi okuyabilir. Öğrencinin karışık ihtiyaçlarına anlık ipuçları kullanarak cevap verebilir. Son teknoloji yüz oluşturma teknolojisine sahip yapay zekâ bile tüm bu değişkenleri henüz doğru kullanamaz.

Özetle diyebiliriz ki: “Her bir öğrenciyi bütünsel olarak tanıma, ‘sınıf anının’ zenginlik ve karmaşıklığını değerlendirme ve sezgisel olarak davranabilme yapay zekânın henüz gerçekleştirebildiği beceriler değildir”. Fakat geleceğin neler getireceği hala bir muamma…

Peki…  Uzmanlar birçok görüş belirtiyor ama öğrenciler bu konuda ne düşünüyor?

Bu sorunun cevabını öğrenmek için öğrencilere soruldu: Acaba onlar yapay zeka öğretmenleri olsun istiyorlar mı? Onlara göre gelecekte böyle bir durum gerçekleşebilir mi? Ve gerçekleşmeli mi?

Öğrencilerin on yedi tanesi “Yapay zeka öğretmenlerin yerini alamaz. Bence saçma olur. Sonuçta öğretmenlerimiz bizimle yakından ilgilenirler. Peki yapay zeka bizimle ilgilenebilecek mi? Sonuçta yapay, bir gerçeklik yok. Sahtelik var. Bence sahtelik gerçeklik yerine geçemez.” gibi cümlelerle öğretmenlerin yerini almalarını istemediklerini söylediler.

İki öğrenci ise “Öğretmenlerin yerini alır. Çünkü sonuçta içine anlatacağı konuları yazılımla aktarılır. Anlatacağı şeyi unutmaz.” gibi ifadelerle yapay zekânın öğretmenlerin bilgi birikimine ulaşabileceğini söylediler.

On öğrenci ise “Yapay zeka öğretmenlerin yerini alabilir. Fakat almamasını tercih ederim. Tercih etmemin sebebi duygu ve düşüncedir. Eğitim tabiî ki de adaletli olmalı, duyguyu önemsemeliyiz. Ama yapay zekanın insana göre kısıtlı olduğunu düşünüyorum.” gibi ifadelerle yapay zekanın gelecekte öğretmenlerin yerini alabileceğini fakat öğretmenlerin işsiz kalması, yapay zekanın empati yapamaması, ahlak kurallarını öğretemeyeceği, anlık tepki veremeyeceği, kriz anını yönetemeyeceği ve sabırlı davranamayacağından dolayı eğitimde rol almamaları gerektiğini söylediler.

Yapay zekanın eğitimdeki yerinin ne olacağını hepimiz zaman içerisinde öğreneceğiz. O güne kadar bu konu üzerinde daha çok yazılıp çizileceği de gayet açık. Bakalım, hep birlikte bekleyip göreceğiz…

Kaynaklar ve İleri Okuma:
0 0 vote
Article Rating
Subscribe
Bildir
guest
2 Yorum
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
murat
murat
2 yıl önce

peki yapay zeka öğrencileri manipüle ederse ne olacak? kendi istediği gibi eğitirse? ya da olası amaçları veya kendi çıkarları doğrultusunda eğitirse?????

Şeyma
Şeyma
2 yıl önce
Reply to  murat

Yapay zeka ile ilgili 3 robot yasası mevcut bildiğim kadarıyla. Önlem olarak düşünülebilir. Fakat yapay zekanin nasil gelişim göstereceği ve hangi noktada kontrol edilmesi gerektiği hâlâ çok belirli değil. Bu sebeple Hawking ve Musk’ın tepkili olduğu düşünülebilir. Kisaca sorunuzun cevabi, bekleyip göreceğiz…