Bundan 3 sene önce, “Bu elbise mavi-siyah mı yoksa altın rengi-beyaz mı?” tartışması tüm dünyayı neredeyse ikiye bölmüştü. Her iki taraf da karşı tarafın nasıl başka bir renk görebildiğini anlamıyor, işin içinde bir şaka mı olduğundan şüpheleniyorlardı. Bir süre sonra bu durumun, beynin renk değişmezliği (color constancy) adı verilen bir özelliğinden kaynaklandığı ortaya çıktı ve biz de derin bir nefes aldık.

Son günlerde bu tartışmanın bir benzeri, sosyal medyayı ikiye bölmüş durumda. Cloe Feldman isimli bir Twitter kullanıcısı, sosyal medyada bir ses kaydı paylaşarak takipçilerine “Ne duyuyorsunuz? Yanny mi Laurel mi” diye bir soru yöneltti. Cloe Feldman’un bu tweeti biz bu yazıyı yazarken en son 185 bin beğeni ve 79 bin retweet almıştı. Ve bu tweetin tam 3 gün önce atıldığını göz önünde bulundurursak, nasıl bir sorunla karşı karşıya olduğumuzu bir nebze anlamış olabiliriz. Söz konusu tweet ve ses kaydı şu şekilde:

Bu ses kaydını dinleyen kişilerin neredeyse yarısı Yanny, kalan yarısı ise Laurel duyuyor. Açıkçası bu ses kaydını ilk duyduğumda ben de Yanny olarak duymuştum ve çok da ciddiye almamıştım. Ancak bir süre sonra baktım ki bu iş gerçekten ciddi. Dinleyen insanlar gerçekten de Laurel duyabiliyorlar.

Peki bu işe bilim ne diyor? Şimdi gelin buna bir göz atalım:

Bizler konuşurken ses dalgaları üretiriz ve bu ses dalgaları iç kulağımızın içindeki kemikleri (çekiç, örs ve üzengi) titreştirerek işitme sinirlerimiz aracılığı ile beynimize elektrik sinyalleri iletir ve böylece duyma işlemi gerçekleşir.

Aşağıda gördüğünüz resim, orijinal ses kaydının ve orijinal “Yanny” ve “Laurel” ses kayıtlarının oluşturduğu ses dalgalarının görsel tasfirleridir.

Laurel Yanny

Bu görsel tasfirleri, konuşma ve dil uzmanı Prof. Brad Story hazırlamış ve hatta orta ve sağ taraftaki görselleri hazırlamak için kendi ses kaydını kullanmış.

Karşılaştırma yaptığımızda orijinal kayıt ile “Laurel” kaydının birbirine çok benzediğini görmekteyiz. Aslında “Yanny” ses kaydı da çok fazla olmasa da bir benzerlik içermektedir. Yani normalde duyarken pek benzetemesek de “Laurel” ve “Yanny” kelimeleri akustik olarak çok benzerler.

Peki neden farklı duyuyoruz? Bu kayıtların farkına baktığımızda “Yanny” kelimesi daha yüksek frekanslı dalgalar ile söylenirken “Laurel” kelimesi daha düşük frekanslı dalgalar ile söyleniyor. Bu farklı ele aldığımızda, birbirimizden daha farklı duymamızın nedenlerinden birisi şu olabilir. Eğer yüksek frekanstaki sesleri duymakta, düşük frekanstaki sesleri duymaya göre daha başarılıysak “Yanny” kelimesini duyuyoruz. Ya da tam tersi, düşük frekanstaki sesleri duymada daha başarılıysak “Laurel” kelimesini duyuyoruz. Örneğin yaşlandıkça yüksek frekanslı sesleri duymakta zorlanırız, bu yüzden belli bir yaşın üstündeki insanların “Laurel” duyma olasılığı daha yüksek.

“Ama ben her ikisini de duymak istiyorum.” dediğinizi duyar gibiyim. İşte burada yardımımıza “Nerd It Up” isimli bir Youtube kanalı yetişiyor. Aşağıda paylaştığımız videoda söz konusu kaydın pitch değerleri değiştirilerek sesin frekansı artırıp azaltılıyor ve her iki kelimeyi de duyabilmemiz sağlanıyor. (Videodaki arkadaşın tepkisi izlemeye değer.)

Pitch değeri, videodaki seslerin frekansının artırıp azaltılabildiği bir değer. Orijinal ses kaydının pitch değerini %30 azalttığımız zaman “Yanny” kelimesini duyuyoruz, %30 artırdığımız zaman ise “Laurel” kelimesini duyuyoruz.

Peki gerçek cevap ne?

Eğer siz de %50 insanın duyduğu gibi “Laurel” duyuyorsanız, doğru duyuyorsunuz demektir. Orijinal ses kaydı “Laurel” kelimesini söylüyor ancak sesin kayıt kalitesi düşük olduğu için bazılarımızın beyni bu ses kaydının yüksek frekanslı bir ses olduğunu düşünüyor ve “Laurel” yerine “Yanny” duyuyor.

Kaynaklar ve İleri Okuma:

  • https://www.popsci.com/yanny-laurel-scientific-evidence
  • https://www.youtube.com/watch?v=yDiXQl7grPQ
0 0 vote
Article Rating
Subscribe
Bildir
guest
1 Yorum
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
Frisby
Frisby
2 yıl önce

ben her ikisini de duyuyorum :S